VINPA

Đầu tháng 6 đánh dấu sự kiện quan trọng khi giá dầu thô Brent đạt mức 115,71 USD/thùng, giá cao nhất trong 9 tháng gần đây. Trong khi một số chuyên gia vẫn lạc quan cho rằng khủng hoảng dầu mỏ do bất ổn ở Iraq là tạm thời thì một số ý kiến có quan điểm trái ngược.

Trong bài phỏng vấn cho tờ Business Standard, chuyên gia Adi Karev, phụ trách tư vấn mảng dầu khí của tập đoàn tư vấn và kiểm toán lớn nhất thế giới Deloitte đã khẳng định: “Nếu căng thẳng Iraq tiếp tục diễn tiến xấu thì thị trường dầu mỏ, khí đốt sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.

Không như những sự kiện khác, khủng hoảng ở Iraq có tác động đáng kể đến tình hình địa chính trị không chỉ trong khu vực mà trên phạm vi toàn cầu, không phải tạm thời mà có thể tạo ra sự tăng vọt về giá trong nhiều năm tới. Iraq là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn thứ 2 trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC (chỉ sau Saudi Arabia). Trong tháng 5 vừa qua, năng suất là 3,3 triệu thùng dầu/ngày. Trong đó, lượng xuất khẩu là 80%. Các công ty dầu mỏ của phương Tây như ExxonMobil, BP, Occidental Petrolium… đang chia nhau miếng bánh khai thác thị trường dầu tại đây.

Mặc dù lực lượng phiến quân Nhà nước Hồi giáo Iraq và cận Đông (ISIL) tấn công chủ yếu phía Bắc trong khi các mỏ dầu tập trung ở miền Nam nhưng một phần nhân sự của ExxonMobil và BP cũng đã sơ tán. Trước tình hình ISIL đang cố gắng Nam tiến, chiếm đóng Baghdad thì mối lo của những tập đoàn kể trên là không thừa.

Trong tương lai, ngành dầu khí thế giới phụ thuộc rất lớn và sản lượng dầu Iraq, nhất là trong bối cảnh bất ổn ở Libya, Nigeria và Iran khiến sản lượng dầu mỏ ở các quốc gia này giảm mất 3 triệu thùng/ngày. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) còn kỳ vọng đến năm 2019, Iraq sẽ sản xuất được 4,5 triệu thùng dầu/ngày.

Thị trường dầu khí thế giới còn phải xét trong tình hình phương Tây liên tục gây sức ép, đòi trừng phạt Nga, yêu cầu các công ty thuộc Liên minh châu Âu (EU) không nhập khẩu khí đốt từ Nga. Điều này sẽ gây khó khăn cho EU vì bản thân Mỹ rất thực dụng, họ sẽ cố gắng ưu tiên thị trường trong nước.

Gần đây, trong chuyến thăm Mátxcơva, Bộ trưởng Dầu mỏ Ấn Độ Darmendry Pradhan đã ngỏ ý muốn Nga và Ấn Độ bàn thảo về khả năng kéo dài đường dẫn khí đốt Nga - Trung sang biên giới Ấn Độ. Chính phủ mới của Ấn Độ do Thủ tướng Narendra Modi đứng đầu, được cho là muốn đa dạng hóa nguồn cung cấp khí đốt và dầu mỏ. Đây là chiến lược có tầm nhìn xa. 75% nhu cầu dầu của Ấn Độ là từ nhập khẩu.

Vì thế, giá dầu tăng sẽ ảnh hưởng ngay đến quốc gia Nam Á này. Nếu dầu thô tăng, kim ngạch nhập khẩu của Ấn Độ tăng theo, dẫn đến chi phí trợ giá nhiên liệu và phân bón tăng. Đồng rupee sẽ chịu áp lực ngay sau đó. Hay như Trung Quốc, nước này đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung dầu từ Saudi Arabia đến Oman, Các tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE), Angola, Venezuela, Nga… Nhật Bản cũng có những kế hoạch tương tự.

Từ khi bất ổn ở Iraq bùng phát với sự trỗi dậy mạnh mẽ của phiến quân ISIL, dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm biến động về giá dầu mỏ và khí đốt. Nguồn cung của các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ, khí đốt càng đa dạng thì mức độ phân tán rủi ro càng cao. Quốc gia nào chuẩn bị tốt nhất thì sẽ chịu những cú sốc khan hiếm năng lượng nhất.