Xăng dầu là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, là đầu vào của nhiều ngành kinh tế và tiêu dùng của người dân, có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân. Trong bối cảnh thị trường xăng thế giới liên tục biến động và có những diễn biến phức tạp, hoạt động kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam từng bước được vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đã đặt các doanh nghiệp xăng dầu trước nhiều cơ hội và thách thức. Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu của Việt Nam chưa có tiếng nói chung, chưa có tổ chức đứng ra bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp, làm cầu nối giữa các doanh nghiệp xăng dầu với người tiêu dùng, các cơ quan quản lý để phản ánh, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc về cơ chế chính sách trong lĩnh vực xăng dầu, cũng như góp phần tạo nên sự đồng thuận của xã hội.
Trước những đòi hỏi của thực tiễn, ngày 16 tháng 07 năm 2012, Bộ Công Thương ra Quyết định số 4037/QĐ-BCT về việc công nhận Ban vận động thành lập Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam.
Sau khi làm các thủ tục cần thiết với các cơ quan quản lý, ngày 26 tháng 2 năm 2013, Bộ Nội Vụ chính thức ban hành Quyết định số 149/QĐ-BNV cho phép thành lập Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA).
Nhân ngày truyền thống ngành xăng dầu Việt Nam, ngày 13 tháng 3 năm 2013, với sự góp mặt của toàn bộ các hội viên là các thành viên ban vận động, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên cả nước, Đại hội thành lập Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã được tiến hành tại Hà Nội và chính thức đi vào hoạt động.
Trải qua 02 nhiệm kỳ, được sự quan tâm chỉ đạo của Bộ Công Thương, Bộ Nội vụ, sự phối hợp của các cơ quan quản lý và sự đóng góp tích cực của các hội viên, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam ngày càng phát triển vững mạnh, có tiếng nói bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, tích cực đóng góp xây dựng cơ chế chính sách đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu và được các cơ quan quản lý ghi nhận,đánh giá cao; là cầu nối giữa các hội viên với các cơ quan quản lý nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp….. Thông qua hoạt động, Hiệp hội đã gắn kết được các hội viên phối hợp hoạt động vì lợi ích chung, mọi hoạt động của Hiệp hội đều hướng tới hài hòa 3 lợi ích: Nhà nước – Doanh nghiệp – Người tiêu dùng.
