VINPA

Vì lo ngại hụt thu, tỉnh Quảng Ngãi vừa có đơn giảm chỉ tiêu thu ngân sách đồng thời "xin” tăng thuế nhập khẩu xăng dầu. Trong thời gian gần đây, nguồn thu từ đất và dầu thô giảm sút rõ rệt khiến nhiều địa phương gặp khó khăn lớn. Nhưng cứ hụt thu là xin tăng thuế…liệu có trở thành tiền lệ xấu.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất

Tích cực vận động hành lang

Nguyện vọng xin tăng thuế nhập khẩu xăng dầu của Quảng Ngãi được đưa ra trong bối cảnh: Giá xăng dầu thế giới hiện nay có xu hướng giảm mạnh (khoảng 25% so với tháng 6 -2014), nhà máy lọc dầu Dung Quất phấn đấu hoạt động vượt 5% công suất thiết kế, thì việc Bộ Tài chính giao thu ngân sách năm 2015 từ nhà máy lọc dầu 28.600 tỉ đồng (tăng thêm 2.000 tỉ đồng ) là khó có khả năng thực hiện. Việc này sẽ khiến cho địa phương lúng túng trong cân đối thu chi.

Tỉnh này đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh tăng thuế suất nhập khẩu đối với xăng, dầu; từ đó sẽ tăng nguồn thu điều tiết từ nhà máy lọc dầu, đảm bảo dự toán thu được giao.

Lời đề nghị này của Quảng Ngãi đến nay chưa có phúc đáp từ phía Bộ Tài chính. Nhưng có thực tế cần bàn, thời gian gần đây giá dầu có xu hướng giảm dẫn tới một số địa phương dựa vào nguồn thu này khốn khó. Quảng Nam, Quảng Ngãi, hay Đà Nẵng là những địa phương gặp nhiều khó khăn trong cân đối thu chi ngân sách. Ngay Bộ Công thương cũng đang lên kế hoạch ứng phó với giá dầu giảm. Cho dù vậy, việc xin tăng thuế nhập khẩu xăng dầu để bù đắp tăng thu liệu có thích hợp?

Trước hết cần nhận thấy việc hụt thu không là hiện tượng thất thường mà phải đặt trong dài hạn. Nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên không thể bền vững. Và việc xuất khẩu tài nguyên, nếu xét cụ thể ở Quảng Ngãi là xuất khẩu dầu thô đã được nhiều chuyên gia lên án: Chưa thoát khỏi phương thức tồn tại dựa chủ yếu vào khai thác tự nhiên.

Nền kinh tế đang ở trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, các địa phương là thành phần của chuyển đổi thì việc thu ngân sách cũng cần được điều chỉnh thích ứng cho phù hợp với tình hình kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Việc xin tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để tăng nguồn thu điều tiết từ nhà máy lọc dầu Dung Quất suy cho cùng cũng đánh vào người tiêu dùng.

Dấu hiệu không hay

Chiều ngày 12-11, trao đổi với Đại Đoàn Kết, một chuyên gia kinh tế nói: Nếu như đề nghị của Quảng Ngãi được chấp thuận sẽ tạo ra nhiều tiền lệ xấu. Không chỉ Quảng Ngãi xin tăng thuế nhập khẩu xăng, mà địa phương khác xin tăng thuế nhập khẩu đường, thuế nhập khẩu phân bón. Điển hình như việc Bộ Tài chính vào đầu tháng 5 vừa qua cho doanh nghiệp ô tô Trường Hải (Quảng Nam) giãn 1.200 tỷ đồng tiền thuế, tạo ra hiệu ứng các hãng xe ô tô khác xin giãn thuế khiến Bộ này lâm vào tình cảnh khó xử.

Vị chuyên gia này nhấn mạnh, nguồn thu từ đất và tài nguyên chưa bao giờ bền vững. Quảng Ngãi lo ngân sách không thu đủ thì trước hết xin giảm chỉ tiêu, sau đó giảm chi tiêu, không hà cớ gì phải tăng thuế. Tỉnh nào cũng hụt thu rồi đề nghị tăng thuế thì sắp tới 64 loại hàng hóa sẽ bị tăng thuế. Và như thế tức là trăm dâu đổ... đầu dân.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nhìn nhận, tính chủ động của địa phương trong việc tạo nguồn lực, nguồn thu tại chỗ ít.

Quả thật việc phân cấp thu chi ngân sách địa phương hiện nay vẫn có nhiều điều đáng bàn. Trong bối cảnh thu ngân sách cả nước khó khăn, nhiều nguồn thu bị hụt, trong khi chỉ tiêu thu ngân sách giao cho địa phương cứ tăng dần theo từng năm. Các địa phương không thể kham nổi nên loay hoay giữa hai biện pháp: đua phát hành trái phiếu địa phương, đua tăng thuế phí. Làn sóng phát hành trái phiếu đang diễn ra nhanh và mạnh từ Bắc vào Nam, từ Quảng Ninh đến Hà Nội. Còn làn sóng tăng thuế phí vốn sẵn không chỉ địa phương mà các bộ ngành cũng cùng nhau thực hiện. Thực tế đó chỉ ra rằng, các địa phương đang dần mất đi tính sáng tạo trong thu chi.