VINPA

(VINPA) -Những động thái gần đây của Trung Quốc tại biển Đông đối với Việt Nam là rất đáng thất vọng và đáng báo động. Trung Quốc là một cường quốc mới nổi nhưng không đồng nghĩa với việc họ có quyền áp đặt những tuyên bố chủ quyền tới các nước láng giềng khác. Nhưng điều này chính xác là những gì Bắc Kinh đang làm với biển Đông.

Thuyền đánh cá Việt Nam thả neo ở rìa của Biển Đông.

Việc kéo giàn khoan 1 tỷ USD vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam không những đòi hỏi vốn và bí quyết công nghệ mà còn biểu hiện 1 cách rõ ràng sự coi thường các quy tắc quốc tế. Cùng thời điểm khi chủ quyền của Bắc Kinh trên vùng biển nơi đặt giàn khoan này là "không thể chối cãi" – theo nhận định của Trung Quốc – đường chín đoạn mà nước này sử dụng để xác nhận chủ quyền chiếm 80% diện tích biển Đông là không có cơ sở pháp lý.

Sự xâm phạm bất hợp pháp này không phải là điều gì mới mẻ. Trước đó, việc Bắc Kinh bành trướng tại quần đảo Hoàng Sa năm 1974 và Trường Sa năm 1988 khiến rất nhiều người Việt Nam thiệt mạng vẫn còn ám ảnh trong tâm trí của người Việt Nam. Tiếp diễn mối quan hệ căng thẳng lâu dài trong lịch sử giữa hai nước, những sự cố này đã kéo dài suốt hai thập kỷ mà trong đó những ngư dân Việt Nam phải đối mặt với sự quấy rối và giam cầm của chính phủ Trung Quốc. Không quá khó để hiểu tại sao nhiều người dân Việt Nam nghi ngờ và mất lòng tin với Bắc Kinh.

Trên khắp Việt Nam, hành động giàn khoan dầu của Bắc Kinh lần này được xem như một sự vi phạm trắng trợn và thách thức trực tiếp đối với chủ quyền của Việt Nam. Việt Nam nên phản ứng ra sao?

Tại Philippines, hành vi hung hăng tương tự của Trung Quốc đã khiến cho Manila nắm lấy cơ hội hợp tác quân sự với Hoa Kỳ. Về phần mình, Việt Nam cũng đưa ra tín hiệu rằng họ sẽ tiếp tục cố gắng giải quyết tranh chấp này thông qua đối ngoại và các biện pháp hòa bình khác, có lẽ là thông qua các cuộc đàm phán bí mật như đã từng tổ chức tại Thành Đô vào năm 1990. Nếu biện pháp ngoại giao không mang lại kết quả và Bắc Kinh vẫn một mực hung hăng, mọi thỏa thuận sẽ trở nên vô nghĩa.

Tuy Việt Nam có tiềm năng quân sự rất đáng tin cậy nhưng họ cho biết sẽ chỉ sử dụng chúng với mục đích tự vệ. Việt Nam không mong muốn có xung đột xảy ra nhưng sự quyết tâm của họ khi đối mặt với sự đe dọa từ bên ngoài đã được nhiều nước biết đến.

Về tương lai, hiệu quả của Hà Nội trong việc điều tiết các mối quan hệ với nước láng giềng tham lam có vẻ như phụ thuộc vào sự kết hợp giữa chiến lược răn đe và mềm mỏng. Sự đoàn kết trên toàn thế giới giữa người Việt ở nước ngoài là rất cần thiết, tuy nhiên đòi hỏi phải có những đột phá chính trị theo đúng nghĩa của nó, làm sâu sắc thêm các liên minh chiến lược của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc đã đang và sẽ luôn ẩn chứa nhiều phức tạp. Sớm hay muộn, hai nước cần phải tìm hướng giải quyết cho những căng thẳng hiện tại.

Về mặt kinh tế, quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc có tiềm năng đáng kể. Mối quan hệ giữa 2 nước này cần phải được phát triển theo hướng toàn diện và cùng có lợi. Tuy nhiên, điều này chỉ có thể thực hiện được khi cả 2 nước đều có thiện chí tham gia. Thách thức hiện nay đối với Việt Nam và khu vực chính là kiểm soát được người hàng xóm hung hăng hiếu chiến này. Trong bối cảnh này bên, các nước này cần khiến Bắc Kinh nhận ra rằng bản thân các mối quan hệ tốt với các nước láng giềng cũng có những lợi ích riêng của nó.

Tác giả:Jonathan London